NGƯỜI QUẢNG NAM KHƠI DÒNG CHO NHẠC BOLERO VIỆT NAM

 NGƯỜI QUẢNG NAM KHƠI DÒNG CHO NHẠC BOLERO VIỆT NAM

Nhạc Bolero du nhập Việt Nam khoảng đầu thập niên 1950, điệu nhạc này xuất phát từ Tây Ban Nha nhưng con đường đến với Việt Nam lại khá vòng vèo, từ Tây Ban Nha sang các nước Mỹ La tinh, rồi từ đây mới đến Việt Nam. Khi đến Việt Nam, điệu Bolero đã được Việt hóa hoàn toàn. Chính nhờ vào sự sáng tạo độc đáo của các nhạc sĩ tiền bối, Bolero được phát triển thành một nhánh riêng biệt đặc sắc mang đậm hồn cốt dân tộc được gọi nhạc "Bolero Việt Nam". Trong lịch sử hơn một trăm năm nền tân nhạc Việt Nam, nhạc Bolero đã tự khẳng định giá trị của mình khi tìm được một chỗ đứng vững bền trong lòng công chúng. Bolero trở thành một dòng nhạc lớn của Việt Nam chinh phục rất nhiều đối tượng người nghe nhạc từ bình dân cho đến trí thức, Bolero có mặt trong mọi góc cạnh đời sống ở miền Nam từ thập niên 60-70.

Cũng như bất cứ trào lưu âm nhạc nào trên thế giới, Bolero có lúc thăng lúc trầm lúc thịnh lúc suy theo thời cuộc. Có một giai đoạn nhạc Bolero bị xếp vào thể loại "nhạc vàng", "nhạc sến", "văn hoá phẩm của chế độ cũ". Thậm chí bị xếp vô loại "nhạc phản động uỷ mị" nên hàng ngàn bản nhạc Bolero không được phép lưu hành.

Suốt thời gian này, dù bị chê, dù bị cấm, nhưng Bolero vẫn không chết. Bằng cách này cách khác Bolero vẫn âm thầm tồn tại trong đời trong sống âm nhạc của người Việt. Người ta có thể nghe Bolero từ một anh hát rong với cây đàn ghi ta hay trong phòng kín từ chiếc máy chạy băng cassette, thậm chí bolero hát "chui" trong các tiệc đám cưới thôi nôi đầy tháng..

Mãi đến năm 1989, sau đổi mới vài năm, Cục Âm Nhạc Và Múa (nay là Cục Nghệ thuật và Biểu diễn) mới bắt đầu cấp phép cho các bài hát trước 1975 được phổ biến dần dần trở lại. Cũng từ thời điểm đó những ca khúc Bolero sáng tác trước năm 1975 ở miền Nam đã được nhìn nhận lại và cấp phép phát hành một cách từ từ...Nhờ vào đó trong hai thập niên gần đây Bolero được hồi sinh và trở thành dòng nhạc có nhiều người thích nghe nhất. Bolero được hát khắp nơi từ đường phố cho đến các chương trình âm nhạc trên sóng truyền hình quốc gia.

BẢN BOLERO ĐẦU TIÊN CỦA VIỆT NAM RA ĐỜI TRÊN CẦU VĨNH ĐIỆN, ĐIỆN BÀN, QUẢNG NAM

Người ta nói rất nhiều về Bolero nhưng có một chi tiết rất hiếm khi nhắc đến đó là bản nhạc Bolero đầu tiên của Việt Nam được sáng tác bởi một người người quê ở Điện Bàn - Quảng Nam tên là Lê Trọng Nguyễn.

Nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn tên thật là Lê Trọng, sinh tháng 5 năm 1926 tại Điện Bàn, Quảng Nam. Ông là hội viên của Hội Tác giả, nhạc tác gia và nhà xuất bản âm nhạc Pháp (Société des Auteurs, Compositeurs et Editeurs de Musique - SACEM).

Cha mất sớm, mẹ ông nuôi hai con đến tuổi trưởng thành. Em gái lập gia đình và sớm qua đời, Lê Trọng Nguyễn và mẹ nuôi ba đứa cháu nhỏ. Ông từng học ở Hà Nội trong khoảng 1942 đến 1945 và là bạn của nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát. Trước năm 1954, ông phụ trách âm nhạc cho toàn bộ Liên khu Năm (Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên), sau đó ông về Hội An sinh sống và sáng tác.

Lê Trọng Nguyễn không chỉ là nhạc sĩ mà còn là doanh nhân. Ông từng làm Giám đốc công ty Centra Co. và Giám đốc điều hành của công ty Sealand tại Đà Nẵng. Sau khi lập gia đình, ông sống tại Sài Gòn và làm Giám đốc nhà máy Dầu hỏa Cửu Long. Ông đến Mỹ vào năm 1983 và định cư tại Rosemead cùng vợ và bốn người con.

Chữ “Nguyễn” trong bút danh của ông là họ của người mẹ. Nhà ông gần Trường tư thục Hoàng Hồ nằm trên đường Nhật Bản (cũ), sau này đổi tên là đường Cường Để và nay là đường Trần Phú trong khu phố cổ Hội An (Quảng Nam).

"Nắng chiều" được nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn viết vào năm 1952 giữa thời điểm quê hương ly loạn và chiến tranh. Có tài liệu nói rằng "Nắng chiều" ra đời trong một lần hứng tác của Lê Trọng Nguyễn khi ông đứng trên cầu Vĩnh Điện nhìn chiều xuống bến sông Thu Bồn.

Trong một cuộc phỏng vấn của báo chí đương thời nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn cho biết: "Tâm sự tôi trong bài Nắng chiều nó như thế này, kể anh nghe cho vui. Sau cuộc đảo chính của Nhật vào đêm 9 tháng 5 năm 45, có một gia đình công chức Nam triều từ Quy Nhơn chạy ra tạm trú ở Hội An, mà tôi cũng ở Hội An lúc đó. Gia đình đó có một người con gái. Tôi yêu người con gái ấy!"

AI LÀ CA SĨ ĐẦU TIÊN CỦA VIỆT NAM HÁT NHẠC BOLERO

Người thâu tiếng hát đầu tiên bản Nắng Chiều vào dĩa nhựa là ca sĩ Minh Trang vào khoảng giữa năm 1955. Đó cũng là năm người em gái duy nhất của nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn qua đời, ông đau buồn và đem bản Nắng Chiều ra ký giao kèo tái bản để có một món tiền tác quyền khiêm nhường đưa về quê cùng mẹ lo liệu cho em gái và chuẩn bị nuôi nấng cháu.

BOLERO VIỆT NAM ĐI RA THẾ GIỚI

Năm 1957, Lê Trọng Nguyễn vào Sài Gòn. Ðúng dịp đoàn ca nhạc Nhật Bản sang thăm, ban nhạc Toho Geino có nhờ người chọn ra 12 bản nhạc Việt Nam đang nổi tiếng thời đó để chuẩn bị tập dượt và trình diễn tại Sài Gòn lẫn Nhật Bản, trong đó có bản "Nắng Chiều" và bản này đã được cô ca sĩ nhật Midori Satsuki hát.

Năm 1960 Ki Lo Ha, một ca sĩ người Hoa, cô yêu mến bản "Nắng chiều" nên viết sang lời Hoa ngữ và phổ biến bản này sang Ðài Loan và Hồng Kông. "Nắng chiều" đã vượt ra ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Bản nhạc "Nắng chiều" cũng là nguồn cảm hứng cho đạo diễn Lê Mộng Hoàng dựng thành bộ phim cùng tên. Phim phát hành tại miền Nam từ năm 1971 -1975.

Năm 1994, đạo diễn Việt Kiều, Trần Anh Hùng làm phim "Xích lô" có đưa bài hát "Nắng chiều" vào làm nền cho một phân cảnh không lời thoại, bài hát được hát bằng giọng Quảng Nam do hai người lính cụt chân thể hiện trong quán ăn:

Qua bến nước xưa lá hoa về chiều

Lạnh lùng mềm đưa trong nắng lưa thưa

Khi đến cuối thôn chân bước không hồn

Nhớ sao là nhớ đến người ngày thơ...

Lê Trọng Nguyễn sáng Nắng chiều trong giai đoạn đất nước chiến tranh và chia cắt. "Nắng chiều" trở thành một biểu tượng của tình yêu quê hương và hy vọng hoà bình thống nhất. "Nắng chiều" không chỉ là âm nhạc mà còn mang theo nhiều ý nghĩa và câu chuyện đáng nhớ của người nhạc sĩ tài hoa. “Lê Trọng Nguyễn không chỉ là một nhạc sĩ, ông còn là một học giả uyên bác về âm nhạc", như lời nhận xét của nhạc sĩ Phạm Đình Chương - người bạn thân thiết của ông.

---

Theo Tiểu Vũ

(Từ Fb Cao Thanh Cẩm)

HOÀI NGUYỄN - *Giới thiệu ca khúc thất tình nổi tiếng…

*Giới thiệu ca khúc thất tình nổi tiếng…

------------------------------------
Có lẽ nhiều người yêu dòng nhạc trẻ trước 1975 không thể nào quên được những giai điệu rã rời như bước chân chầm chậm của một anh chàng thất tình trong một khuya trên một con đường phố nào đó…
Đó chính là ca khúc được nhạc sĩ Phạm Duy chuyển thể sang lời Việt – Người yêu nếu ra đi, mà bản nhạc gốc tiếng Pháp là “Ne Me Quitte Pas” (Đừng bỏ anh) của nhạc sĩ Jacques Brel, nhưng lại nổi tiếng qua lời dịch tiếng Anh “If You Go Away”(Nếu em bỏ đi)
và Phạm Duy dựa vào bản tiếng Anh dịch sát nghĩa hơn…
Cuộc đời của một con người có thể nói “ít nhất” một lần trong đời chúng ta đã trải qua một lần dang dở vì tình yêu, ở trạng thái mà chúng ta vẫn hay gọi là “thất tình”, nghĩa là đánh mất tình yêu, bị người yêu nói lời chia tay…
Cũng đã có nhiều người thể hiện cái tâm trạng này, đặc biệt giới văn nghệ sĩ có những cái biểu hiện cảm xúc riêng qua thơ, ca, tác phẩm nghệ thuật của họ một cách hết sức ấn tượng…
Trong lĩnh vực âm nhạc, có lẽ nhiều người thừa nhận một tác phẩm được nhiều thế hệ, nhất là người đã từng rơi vào trạng thái “thất tình” xem là một tuyệt phẩm – Đó là ca khúc “Ne Me Quitte Pas” được nhạc sĩ Jacques Brel sáng tác vào năm 1959 và vẫn còn sống mãi dù đã hơn nửa thế kỷ trôi qua!
Jacques Brel (1929-1978), tên thật là Jacques Romain Georges Brel, một nghệ sĩ người Bỉ, thành danh và sinh sống tại Paris. Ngoài sáng tác nhạc, ông còn là nhà thơ, đạo diễn và diễn viên điện ảnh. Những tác phẩm điện ảnh của ông được đánh giá là xuất sắc, nhưng ông cũng đồng thời để đời với nhiều ca khúc bằng tiếng Pháp, trong đó “Ne Me Quitte Pas” quá nổi tiếng!
Ai đã từng rơi vào trạng thái “thất tình” sẽ hiểu rằng đó là một nỗi đau thống thiết của một con tim bị bỏ rơi, không đủ sức chịu đựng sự ra đi của người tình và đôi khi bất chấp cả sự kiêu hãnh của một người đàn ông tuyệt vọng …
Trong ca khúc “Ne Me Quitte Pas”, Jacques Brel đã diễn tả nỗi đau bằng những ngôn từ thật nhất, đẹp nhất của một cuộc chia ly ngoài ý muốn và vì thế nó trở thành một ca khúc nổi tiếng nhất của ông.
Những câu từ hết sức ma mị, yếu mềm nhưng không vì thế mà kém lãng mạn, cùng một chất nhạc da diết làm mềm cả những trái tim cứng rắn nhất.
Tôi cũng đã từng trải qua tâm trạng như thế, tâm hồn rời rã như thế vào một thời gian cách nay gần 40 năm nên cái cảm nhận với nỗi đau “thất tình” của Jacques Brel như với một người bạn…
Xin giới thiệu các bạn yêu thích ca khúc “tuyệt phẩm thất tình” này của Jacques Brel qua giọng ca tuyệt vời của các ca sĩ Vy Vân, Cathy Huệ, Nguyên Khang, Ngọc Lan như để có chung “một tiếng tơ đồng…” trong tâm hồn …
*Người Yêu Nếu Ra Đi – Phạm Duy

Người yêu nếu ra đi, một hôm nắng lên cao
Xin hãy mang đi theo, cả mây trắng trong veo
Lời chim hót mang đi, cùng tia nắng xôn xao
Ngày ta mới yêu nhau, tình ta mới dâng cao
Ngày sao thấy đi mau, và đêm vắng đêm sâu
Trăng sáng như nâng niu, loài chim hót đêm thâu

Người yêu nếu ra đi
Người yêu nếu chia lìa
Người yêu nếu ra đi

Người mà không đi, người tình tôi còn đó
Sẽ thấy tôi còn đây, yêu nhau như ngày qua
Cùng vầng dương lên, cùng làn mây lả lướt
Nói với lá cây xanh theo làn gió bay quanh
Người mà xa vắng, tôi sẽ vẫn còn
Còn vương vấn hương người
Đời đời khó phai

Người yêu nếu ra đi
Nhười yêu nếu chia lìa
Người yêu nếu chia lìa
Người yêu nếu ra đi
Người yêu sẽ ra đi
Xin trái đất lang thang
Đừng quay nữa nghe không
Để có lẽ thương tâm
Người yêu sẽ quay chân
Người có biết con tim
Rồi tim sẽ êm êm
Ngừng nghe tiếng trăm năm
Người yêu sẽ xa xăm
Tôi chết êm trong đêm
Chờ nghe tiếng yêu vang
Người yêu nếu ra đi
Người yêu nếu chia lìa
Người yêu nếu ra đi

Copyright of Hoài Nguyễn - 27/5/2018

NHẠC VÀNG

NHẠC VÀNG

Từ khi anh thôi học, và từ khi anh khoác áo treillis Từ khi anh xa nhà, một ngàn đêm nhung nhớ giữa trời mây Ngại chăng đêm di hành và thường khi dừng bước giữa hoang vu, Một thằng ước ao để một thằng khát khao Còn mình thì nằm đếm sao. Đồn anh bên sông cạn, và hoàng hôn ướt dẫm đáy sông thưa, Nhiều tên trong đơn vị gọi đùa anh chiến sĩ của mộng mơ, Thường khi hai ba thằng, chiều chiều ra bờ vắng ngắm mông lung. Một thằng nhớ em, để một thằng nhớ thêm. Một thằng tìm hình lấy xem. Thư của lính không xanh màu trời như mơ ước đâu em. Thư của lính không thơm nồng hương, không nét hoa đa tình. Thư của lính ba lô làm bàn nên nét chữ không ngay Nhưng thư của lính ghi giữa rừng cây khi nhớ em thật đầy. Chiều hôm kia thăm làng, tiểu đội anh ra đứng gác ven ranh Một cô đi trên đường, đẹp tựa như em khóc lúc giận anh Để cho anh nghe thèm, đường chiều xưa ngời sáng áo em xanh Thèm một nét môi, một lần về phép thôi, và mình thì lại có đôi. Thư của lính thư không được dài như mong nhớ đâu em Thư của lính chấm dứt ở dây, sau khi đề thêm hai chữ hôn em. (Thế Sơn) (Asia 4 - Trish) (Gia Huy - Lê Tâm - Lâm Nhật Tiến) (Tuấn Vũ) (Phương Dung)
(Nhật Trường)
(Thanh Tuyền) Bài hát tình thư của lính được nhạc sĩ Trần Thiện Thanh sáng tác vào biến cố tết mậu thân 1968 khi đó ông đang là trung đội trưởng trung đội biệt kích thủ đô. Bài hát rất dễ thương qua điệu Beguinerock. "Em ! Anh đã viết cho em rất nhiều lần : 'Đời lính không hào hoa như nhiều người vẫn tưởng'. Nhưng, em yêu anh bởi anh là lính, và anh viết cho em cũng bằng ... Tình yêu của lính. Thế Thôi !" - Nhật Trường Trần Thiện Thanh "Cho đại đội III Ư.C - cho những người bạn dễ thương" - Nhật Trường Trần Thiện Thanh Ảnh của Nhạc Vàng.

Những ca khúc dĩ vãng

Thơ Cung Trầm Tưởng – Phạm Duy phổ nhạc

Tình Khúc Bất Hủ Song Ca (Tuyệt Phẩm Trữ... -Quang Lê

Những tình khúc bất hủ