ĐỌC PHAN KHÔI MỚI THẤY NGƯỜI XƯA NGHĨ VỀ TIẾNG VIỆT KINH KHỦNG ĐẾN MỨC NÀO

 ĐỌC PHAN KHÔI MỚI THẤY NGƯỜI XƯA NGHĨ VỀ TIẾNG VIỆT KINH KHỦNG ĐẾN MỨC NÀO

Tôi vừa đọc liền hai bài khảo cứu của Phan Khôi.

Một bài bàn về 8 chữ:

Trên, dưới, trong, ngoài, lên, xuống, vào, ra.

Một bài bàn về 4 chữ:

Con, cây, cục, cái.

Đọc xong mới hiểu vì sao có người gọi ông là một trong những bộ óc ngôn ngữ học đáng gờm nhất Việt Nam thế kỷ XX.

Điều làm tôi kinh ngạc không phải là ông đúng hết.

Mà là ông nhìn thấy vấn đề.

Đó mới là thứ hiếm.

---

Người bình thường dùng chữ.

Phan Khôi nhìn chữ.

Người bình thường nói:

"ra Hà Nội", "vào Huế", "lên Hà Nội", "xuống Hải Dương".

Phan Khôi hỏi:

Tại sao lại ra?

Tại sao lại vào?

Tại sao không phải ngược lại?

Và từ một câu hỏi tưởng như ngớ ngẩn ấy, ông lần ra cả một hệ thống tư duy không gian của người Việt.

Người Việt truyền thống không nhìn đất nước như một tấm bản đồ treo trên tường.

Người Việt nhìn đất nước từ chỗ mình đang đứng.

Cho nên:

Ở Huế thì ra Hà Nội.

Ở Hà Nội thì vào Huế.

Ở Hải Dương thì lên Hà Nội.

Ở Hà Nội thì xuống Hải Dương.

Đó không chỉ là ngôn ngữ.

Đó là cách người Việt cảm nhận thế giới.

---

Bài thứ hai còn thú vị hơn.

Ông hỏi:

Tại sao là con sông mà lại là cái ao?

Tại sao là con mắt nhưng lại là cái tai?

Tại sao là con tim nhưng lại là cái đầu?

Rồi ông đưa ra một giả thuyết táo bạo:

"Con" không phải để chỉ giống đực.

"Cái" không phải để chỉ giống cái.

Mà "con" thường dành cho những gì động.

"Cái" thường dành cho những gì tĩnh.

Con sông vì nước chảy.

Cái ao vì nước đứng.

Con mắt vì chuyển động.

Con tim vì đập.

Cái tai thì không.

Cái mũi thì không.

Đúng hay sai chưa bàn.

Nhưng chỉ riêng việc nhìn ra quy luật ấy đã là một năng lực quan sát đáng nể.

---

Điều đáng phục nhất là hoàn cảnh.

Đây không phải công trình được viết trong đại học Oxford.

Không phải trong thư viện Harvard.

Không phải trong viện nghiên cứu Paris.

Mà là giữa núi rừng Việt Bắc những năm chiến tranh.

Không Google.

Không Internet.

Không cơ sở dữ liệu số.

Không kho ngữ liệu điện tử.

Không trí tuệ nhân tạo.

Chỉ có một bộ óc.

Một cuốn sổ.

Và hàng chục năm quan sát tiếng nói của dân mình.

---

Đọc những bài này tôi chợt hiểu:

Sức mạnh của học thuật không nằm ở việc biết nhiều sách.

Mà nằm ở khả năng nhìn thấy điều người khác nhìn mãi mà không thấy.

Ai cũng nói "con sông".

Ai cũng nói "cái ao".

Hàng triệu người nói suốt hàng trăm năm.

Chỉ có một người dừng lại và hỏi:

"Tại sao?"

Và đôi khi, toàn bộ khoa học bắt đầu từ một câu hỏi như thế.

Can Pham

Bài viết gốc: https://www.facebook.com/share/p/14dDNkNt9fF

Ẩn bớt

12

2

Giáo Hội Việt Nam cuối năm 2025.

 Giáo Hội Việt Nam cuối năm 2025.

1. Số tín hữu : Hơn 7tr5 . (Dân số 102tr

Chiếm tỷ lệ 7,5 %.)

2. Giáo Hội VN có 27 giáo phận : chia làm 3 tổng giáo phận: Hà Nội, Huế, Saigon. Mỗi tổng giáo phận có 1 tổng giám mục.

3. Số linh mục : 8.300

4. Số dòng tu : 292

5. Số tu sĩ : 28.500. (Nữ 80%)

6. Một số giáo phận có đông giáo dân:

* Xuân Lộc : 1 triệu 130 ngàn

* Saigon : 715 ngàn

* BMT : 490 ngàn

* Đàlat : 450 ngàn

* Bùi Chu : 440 ngàn

* Kontum : 405 ngàn

Vài nhận định :

1. Còn nhiều ơn gọi dâng mình cho Chúa.

2. Có nhiều linh mục, nam nữ tu sĩ người Việt đi “Lao động” truyền giáo ở nhiều nước trên thế giới.

3. Có trên 10 giám mục người Việt ở nước ngoài: Mỹ , Úc , Canada . . .

4. Người Việt luôn tôn trọng các bậc tu hành của các tôn giáo. ( Chuyện kể : Mình đi thăm 1 ông cố sắp qua đời vì bệnh hiểm nghèo. Ông có 10 người con. Nhà khá giả. Ông khoảng trên 60 tuổi. Được hỏi điều gì làm cho ông vui nhất trong cuộc đời . Ông trả lời ngay : “Con có 3 đứa con đi tu !” Vậy thôi ! Nhà mình có 8 anh em, có 2 đứa đi tu. Mẹ mình khi cao tuổi, bà mất ở tuổi 95, bà

có vẻ quan tâm 2 đứa con đi tu hơn. Thiệt đó !

5. Các gia đình gốc Bắc có con cái đi tu nhiều hơn. 3 vị tổng giám mục của 3 tổng giáo phận đều là người gốc Bắc .

6. Các giáo phận có số giáo dân đông , giáo dân gốc người Bắc chiếm đa số.

7. Giáo phận Kontum đông giáo dân người các sắc tộc nhất :280 trên tổng số 400 ngàn, có 9 thứ tiếng khác nhau, chưa kể tiếng Việt. Thứ 2 là Đàlat; thứ 3 là BMT, mình không nhớ số, có ai biết xin cho mọi người cùng biết.

Xin Mẹ La Vang cầu bàu cho con dân nước Việt được ơn nhận biết Chúa. Xin cho Giáo Hội Việt Nam luôn trở thành chứng tá của Thiên Chúa tình thương.

A M E N

Ẩn bớt

Nguồn bài viết: Lm. Phê rô Nguyễn Văn Đông.